نقش كمرنگ كتاب الهي در حوزههاي علميه
خبرگزاري فارس: قرآن در كلام اهلبيت عليهمالسلام تجلي كرده است و جامعه هر چه بيشتر با معارف اهلبيت (ع) به شكل واقعي آشنا شود، زمينه جهانيشدن اسلام و صدور انقلاب اسلامي بهتر فراهم ميشود
به گزارش خبرگزاري فارس، آيتالله محمد محمدي ريشهري، عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در يادداشتي كه توسط پايگاه اطلاعرساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمي سيدعلي خامنهاي منتشر شده، از غربت كتب الهي به ويژه قرآن در حوزههاي علميه انتقاد كرده است.
متن كامل اين يادداشت به شرح زير است:
قرآن در كلام اهلبيت عليهمالسلام تجلي كرده است و جامعه هر چه بيشتر با معارف اهلبيت (ع) به شكل واقعي آشنا شود، زمينه جهانيشدن اسلام و صدور انقلاب اسلامي بهتر فراهم ميشود.
در موضوع تفسير قرآن كريم، احاديثي وجود دارند كه از آن به عنوان احاديث تفسيري ياد ميشود و مقصود از «روايات تفسيري» احاديثي است كه به گونهاي با تفسير قرآن و تبيين مفاهيم اين كتاب آسماني ارتباط دارند و يا تفاسير ناروا از اين كتاب آسماني را روشن ميكنند. همچنين اين روايات، مقدمات تفسير صحيح قرآن را فراهم ميآورند.
به همين جهت ضروري است كه محققان بزرگوار، اين احاديث را از ميان روايات پيامبر (ص) و اهلبيت (ع) شناسايي و ارتباطشان را با قرآن برقرار كنند. در توضيح اين مطلب به چند روايت اشاره ميشود كه نشان ميدهند منبع سخنان پيامبر(ص) و اهل بيت(ع)، قرآن است.
اميرمؤمنان علي (ع) طبق نقل ميفرمايد: «إنّ في القرآن علم الأولين و الآخرين»؛ در قرآن، علم اولين و آخرين است. سپس ميفرمايد: «لَم يدَعْ لقائلٍ مَقالاً»؛ براي هيچ سخنگويي مجالي براي سخن نگذاشته؛ يعني شما هر حرف تازهاي بخواهيد، در قرآن وجود دارد. هر نظريهاي كه بخواهيد ارائه كنيد، ريشهاش در قرآن است. حضرت در ادامه ميفرمايد: «و ما يعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللّهُ و الرَّاسِخُون»؛ يعني اگر بخواهيد از نظر معارف الهي به همهي آنچه مورد نياز جامعه است برسيد، بايد سراغ راسخون و اهل بيت(ع) برويد.
* بايد با اهل بيت (ع) به سراغ قرآن رفت
در روايت ديگري ميفرمايد: «ذلك القرآن فاستَنطقوه ولَن ينطق ولكن اُخبركم عَنه ألا إنّ فيه عِلم ما يأتي و الحديث عن الماضي و دواء دائكم و نظم ما بينَكم»؛ يعني جامعهي شما هر نياز و مشكلي داشته باشد، مشكلگشا قرآن است. اما خود قرآن سخن نميگويد؛ اهل بيت(ع) بايد بگويند كه چگونه ميتوان اين معارف مورد نياز جامعه را از قرآن استخراج و استنباط كرد.
روشنتر از اين روايت، روايتي است كه مرحوم كليني از امام باقر (ع) در كافي نقل كرده كه ميفرمايد: «إذا حَدَّثتُكم بشئ فاسألوني عن كتاب اللَّه»؛ هرچه گفتم، بپرسيد كه شما اين را از كجاي قرآن ميگوييد؟ اين روايت، مسئله را روشنتر ميكند كه معارف اهل بيت (ع)، ريشه در قرآن دارند و اگر بخواهيم نيازهاي جامعه را از قرآن استخراج كنيم، حتماً بايد به اهل بيت (ع) رجوع كنيم.
البته ما معتقد به آنچه اخباريون ميگويند نيستيم. از قرآن ميتوانيم بدون روايات هم استفاده كنيم، اما فهم ما محدود است. لايههاي عميقي كه اهل بيت(ع) ميتوانند از قرآن استفاده كنند و در اختيار ما بگذارند، چيزي ديگر است. اين همان است كه ميگويد: «ولكن اُخبركم عنه» اين اشاره به همين مسئله است. بر همين اساس نيز ميفرمايد: «و ما يعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ و الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ».
سپس حضرت، چند مطلب بيان فرمود. همانجا سوال كردند: شما گفتيد: هرچه گفتم از قرآن ميگويم. ايشان ارجاع دادند به قرآن كه اصل روايت در كافي موجود است.
با نظر به اين ظرفيت عظيم و نامتناهي، متأسفانه بايد بپذيريم كه هنوز قرآن و حديث به شايستگي در حوزههاي علميه مورد توجه نيستند. گرچه در سالهاي اخير در زمينهي قرآن و حديث با اينكه خيلي كار شده اما هنوز قرآن و حديث در حوزهها غريب هستند.
اميد است محققان و فضلاي حوزههاي علميه در خصوص اين مطلب كه در صحيفهي امام به نقل از ايشان آمده است، بهطور جدي توجه داشته باشند: «اينجانب از روى جِد، نه تعارف معمولى، مىگويم از عمر به باد رفته خود در راه اشتباه و جهالت تأسف دارم و شما ـ اى فرزندان برومند اسلام ـ حوزهها و دانشگاهها را از توجه به شئونات قرآن و ابعاد بسيار مختلف آن بيدار كنيد. تدريس قرآن در هر رشتهاى از آن را مَحطّ نظر و مقصد اعلاى خود قرار دهيد. مبادا خداى ناخواسته در آخر عمر كه ضعف پيرى بر شما هجوم كرد، از كردهها پشيمان [شويد] و تأسف بر ايام جوانى بخوريد.»
* از همه چيز صحبت شد الا غربت قرآن
نكتهاي نيز در كتاب «زمزم عرفان» از مرحوم حضرت آيتالله بهجت از امام (ع) نقل شده كه فرمودهاند: عامه عترت را كنار گذاشتند و خاصه قرآن را؛ يعني هر دو هر دو را.
يكي از دوستان ميگفت كه در ديدار فضلا و نخبگان حوزه با رهبر انقلاب در قم، به غربت برخي علوم در حوزه اشاره شد اما از غربت قرآن و حديث سخني به ميان نيامد. گرچه رهبر انقلاب به اين موضوع و اهميت پرداختن آن در حوزه اشاره كردند. اينگونه برخورد نشان ميدهد كه حوزه هنوز متوجه اين نياز نشده است كه واقعاً قرآن و حديث در حوزه، آن جايگاه لازم را ندارد.
باري توجه پيدا كردن به اين حقيقت بسيار مهم است كه معارف اهلبيت(ع) ريشه در قرآن دارند و اگر بخواهيم نيازهاي جامعه را با توجه به قرآن پاسخ گوييم، بايد به معارف اهلبيت(ع) در كنار قرآن رجوع كنيم. حوزههاي علميه نبايد از ظرفيت عظيم قرآن و روايات اهلبيت(ع) در پاسخگويي به نيازهاي روز جامعه غفلت كنند.
انتهاي پيام/ك/8
آقای خامنه ای سلام ...